HOMA-IR مخفف عبارت: Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance است و یکی از رایجترین روشها برای ارزیابی مقاومت به انسولین در بدن میباشد.
آزمایش HOMA-IR چیست؟
HOMA-IR مخفف عبارت: Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance است و یکی از رایجترین روشها برای ارزیابی مقاومت به انسولین در بدن میباشد. در این روش با استفاده از قند خون ناشتا (FBS) و انسولین ناشتا (Fasting Insulin)، میزان پاسخ سلولهای بدن به انسولین محاسبه میشود.
مقاومت به انسولین چیست؟
انسولین هورمونی است که توسط پانکراس (لوزالمعده) ترشح میشود و به ورود قند از خون به سلولها کمک میکند. در مقاومت به انسولین، سلولهای بدن به درستی به انسولین پاسخ نمیدهند. در نتیجه:
- پانکراس انسولین بیشتری تولید میکند.
- سطح انسولین خون افزایش مییابد.
- به مرور زمان قند خون بالا میرود.
- خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ افزایش پیدا میکند.
چه کسانی بهتر است HOMA-IR را انجام دهند؟
پزشک ممکن است این آزمایش را در افراد زیر درخواست کند:
- اضافه وزن و چاقی
- چاقی شکمی
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS یا PMOS)
- سابقه خانوادگی دیابت
- کبد چرب
- فشار خون بالا
- افزایش چربی خون
- پیشدیابت
- تیرگی پوست گردن و زیر بغل (Acanthosis Nigricans)
HOMA-IR چگونه محاسبه میشود؟
فرمول رایج:
HOMA-IR = (Fasting Insulin × Fasting Glucose) ÷ 405
که در این فرمول:
* انسولین بر حسب µIU/mL
* قند خون بر حسب mg/dL
محاسبه میشود.
برای مثال اگر: FBS = 100 mg/dL و Insulin = 15 µIU/mL باشد:
HOMA-IR = (15 × 100) ÷ 405= 3.7
که نشاندهنده مقاومت به انسولین است.
تفسیر نتایج
مقادیر مرجع ممکن است در مطالعات مختلف کمی متفاوت باشد.
به طور کلی:
کمتر از 1: حساسیت بسیار خوب به انسولین
1 تا 2: طبیعی
2 تا 2.5: مرزی
2.5 تا 3: احتمال مقاومت به انسولین
بالاتر از 3: مقاومت به انسولین
بالاتر از 5: مقاومت شدید به انسولین
HOMA-IR در PCOS
در بسیاری از خانمهای مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک، مقاومت به انسولین وجود دارد.
افزایش انسولین میتواند باعث:
- افزایش هورمونهای مردانه
- نامنظمی قاعدگی
- ناباروری
- افزایش AMH
- افزایش وزن
شود. به همین دلیل HOMA-IR یکی از مهمترین آزمایشها در بررسی PCOS محسوب میشود.
HOMA-IR و کبد چرب
مقاومت به انسولین یکی از مهمترین عوامل ایجاد کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) است. هرچه HOMA-IR بالاتر باشد، احتمال وجود کبد چرب بیشتر است.
- آمادگی قبل از آزمایش
- 8 تا 12 ساعت ناشتایی
- فقط مصرف آب مجاز است
- از فعالیت شدید ورزشی 24 ساعت قبل خودداری شود
- داروهای مصرفی را به پزشک و آزمایشگاه اطلاع دهید
سوالات متداول
- آیا HOMA-IR برای تشخیص دیابت استفاده میشود؟
خیر. این آزمایش بیشتر برای ارزیابی مقاومت به انسولین و تشخیص زودهنگام اختلالات متابولیک استفاده میشود.
- آیا HOMA-IR بالا به معنای دیابت است؟
خیر. بسیاری از افراد سالها قبل از ابتلا به دیابت دچار مقاومت به انسولین هستند.
- آیا کاهش وزن میتواند HOMA-IR را کاهش دهد؟
بله. کاهش وزن، فعالیت بدنی منظم و اصلاح رژیم غذایی معمولاً باعث کاهش HOMA-IR و بهبود حساسیت به انسولین میشوند.
- آیا HOMA-IR در کودکان نیز کاربرد دارد؟
بله، بهویژه در کودکان دارای اضافه وزن، چاقی و سابقه خانوادگی دیابت.
خدمات آزمایشگاه آریا
آزمایشگاه آریا امکان انجام:
- قند خون ناشتا (FBS)
- انسولین ناشتا
- HbA1c
- C-Peptide
- HOMA-IR
- AMH
- پنل کامل بررسی PCOS
- پنل ارزیابی کبد چرب
را با تجهیزات پیشرفته و کنترل کیفیت مستمر فراهم نموده است.